Veelgestelde vragen over CH-⁠Q

In het kort

• CH-Q (Schweizerisches Qualifikationsprogramm zur Berufslaufbahn) is een Zwitserse methodiek om je competenties uit werk, studie, gezin en vrije tijd zichtbaar te maken.
• Het resultaat is een portfolio en een actieplan, beoordeeld door een onafhankelijke assessor.
• CH-Q is geen EVC-procedure, maar bereidt wel voor op een EVC-traject of sollicitatie.
• Er zijn vier certificeringsniveaus, van deelnemer (niveau 1) tot mastertrainer (niveau 4).

Wat CH-Q is

Wat is CH-Q?

CH-Q is een methodiek voor persoonlijk competentiemanagement. Je gaat systematisch na wat je hebt geleerd, ook buiten school en werk, en je legt dat vast met bewijs. Daarna zet je een vervolgstap uit in een actieplan. Je wordt dus niet getest en je leert geen nieuwe stof; je maakt zichtbaar wat er al is. Het belangrijkste is een verandering van mentaal model, meer nog dan het ingevulde portfolio.

Waar staat de afkorting voor?

CH-Q staat voor Schweizerisches Qualifikationsprogramm zur Berufslaufbahn. Een artikel uit 2004 legt de afkorting ook uit als “Chancen mit Kompetenzen, Qualifizierung im lebenslangen Lernen”.

Voor wie is CH-Q?

Voor iedereen die zijn eigen competenties beter wil kennen en kunnen laten zien. In Nederland is de methodiek onder meer toegepast bij leraren, studenten, werkzoekenden en herintreders, jongeren, vrijwilligers en medewerkers in het mkb.

Moet je een opleiding hebben om mee te doen?

Voor deelnemers noemen de bronnen geen opleidingseis. Juist ervaring uit alle levensdomeinen telt mee, ook die uit gezin, vrijwilligerswerk en hobby. Instroomeisen gelden voor trainers: wie niveau 3 wil halen heeft hbo- of wo-niveau en pedagogisch-andragogische ervaring nodig.

Traject, resultaat en erkenning

Hoe lang duurt een traject?

Een traject op niveau 1 beslaat doorgaans vier tot zes dagdelen, ongeveer 20 contacturen. Daar komt ongeveer 20 uur zelfwerkzaamheid bij. De precieze opzet verschilt per aanbieder en doelgroep.

Wat is het resultaat?

Je houdt een eigen portfolio over met je ervaringen, competenties en bewijzen, plus een actieplan voor de korte, middellange en lange termijn. Bij een voldoende beoordeling door een onafhankelijke assessor ontvang je het certificaat CH-Q 1.

Is CH-Q hetzelfde als EVC?

Nee. EVC (Erkenning van Verworven Competenties) is een procedure waarin een bevoegde instantie je ervaring formeel erkent. CH-Q begint bij jezelf: jij beschrijft en waardeert je competenties. Daarmee is het een goede voorbereiding op een EVC-traject, maar het vervangt dat niet. CH-Q waardeert van onderaf, EVC erkent van bovenaf, en de twee vullen elkaar aan; meer daarover staat in CH-Q en EVC.

Is het CH-Q-certificaat erkend?

Je krijgt het certificaat binnen het kwaliteitssysteem van CH-Q, nadat een onafhankelijke assessor je portfolio en actieplan heeft beoordeeld. Formele erkenning in de zin van een diploma of EVC-certificaat levert CH-Q zelf niet op; daarvoor heb je een EVC-aanbieder of een onderwijsinstelling nodig. Binnen CH-Q borgen een certificaat voor personen, een label voor trainingsaanbod en een licentie voor organisaties de kwaliteit; zie kwaliteitsborging, label en assessor.

Wat is het verschil met een loopbaantest?

Een test meet je met vragenlijsten en vergelijkt je met een norm. Bij CH-Q ben je zelf de bron: je reconstrueert je levensloop, onderbouwt je kwaliteiten met voorbeelden en krijgt feedback van de groep. Het resultaat is van jou en niet van de trainer.

Doe je het alleen of in een groep?

Meestal in een kleine groep. Het uitgangspunt is dat iedere deelnemer spiegel en coach voor de ander is. Zo leer je hoe anderen jou zien en krijg je woorden voor wat je zelf vanzelfsprekend vindt. Oefeningen zoals een trots-interview in duo’s of feedback van de groep op jouw kwaliteiten maken dat concreet.

Wat kost een CH-Q-traject?

De kosten verschillen per aanbieder, doelgroep en opzet, dus noemen we hier geen bedragen. Neem voor een actuele indicatie contact op.

Trainers en niveaus

Wat doet een CH-Q-trainer?

Een trainer begeleidt de groep door het proces, geeft feedback en bewaakt randvoorwaarden zoals vrijwilligheid en vertrouwelijkheid. Begeleiden en beoordelen zijn gescheiden: de eindbeoordeling doet een onafhankelijke assessor. Een trainer met niveau 3 mag zelf portfolio’s van niveau 1 assessen.

Hoe word je CH-Q-trainer?

Eerst doorloop je zelf niveau 1 (“teach what you preach”). Daarna volg je de opleiding voor niveau 3: indicatief ongeveer zeven dagen, plus een eigen pilottraining en een assessmentdag. Je ontwikkelt een eigen trainingsconcept voor een doelgroep en legt een competentiebewijs af bij een gedelegeerde van de kwaliteitscommissie.

Wat betekenen niveaus 1 tot en met 4?

• Niveau 1: zelfmanagement van competenties, voor deelnemers.
• Niveau 2: leer- en procesbegeleiding; je geeft bestaande, gecertificeerde trainingen.
• Niveau 3: een eigen trainingsconcept ontwikkelen en niveau 1 assessen en certificeren.
• Niveau 4: mastertrainers en experts die het systeem overdragen en trainers opleiden.

Een uitgebreidere uitleg staat in certificeringsniveaus 1 tot en met 4.

Achtergrond en onderbouwing

Is CH-Q wetenschappelijk onderbouwd?

Voor CH-Q als merk is er geen peer-reviewed effectstudie. De bouwstenen zijn wel onderzocht in verwante methoden. Onderzoek naar loopbaancompetenties en naar de Franse bilan de compétences laat winst zien op bijvoorbeeld zelfkennis en self-efficacy. Zie ook wat onderzoek over CH-Q zegt.

Waar komt CH-Q vandaan?

Uit Zwitserland. In 1993 leidden een petitie en een parlementaire motie tot een opdracht van de Bondsraad aan het federale bureau voor beroepsonderwijs. De projectfase liep van 1995 tot 1998. In Nederland vonden pilots plaats in 2004. De volledige tijdlijn staat in de geschiedenis van CH-Q.

Is CH-Q nog actief in Zwitserland?

Ja. De vereniging Gesellschaft CH-Q is eind 2017 ontbonden. Sinds 2023 is Stiftung SAG in Schwerzenbach de Zwitserse drager. Het Gütesiegel CH-Q bestaat nog, en er is ook een CH-Q App.