Ethische uitgangspunten van CH-⁠Q

In het kort

• De ethische grondbeginselen van CH-Q (Schweizerisches Qualifikationsprogramm zur Berufslaufbahn) zijn vastgesteld op 4 april 2003 en gaan over vrijwilligheid, vertrouwelijkheid, eigenaarschap, respect, transparantie en het niet misbruiken van informatie.
• Het portfolio en het resultaat zijn van de deelnemer, niet van de trainer of de organisatie.
• Begeleiden en beoordelen zijn gescheiden, conform Europese principes voor validatie uit 2004.
• De aanpak is positief: iedereen heeft kwaliteiten, uit werk, studie, gezin, hobby en vrijwilligerswerk.

Waarom ethiek bij CH-Q zo belangrijk is

Mensen kennen hun eigen sterkten vaak onvoldoende. CH-Q gaat daar juist mee aan de slag: je leert wat je kunt, en dat is gevoelig terrein. De ethische grondbeginselen uit 2003 stellen daarom dat gecertificeerde professionals een grote verantwoordelijkheid dragen.

Die verantwoordelijkheid is ingebouwd in het kwaliteitssysteem van CH-Q: trainers die niveau 3 willen halen, doorlopen zelf eerst het traject en worden daarna gecertificeerd. De uitgangspunten gelden voor iedereen die met de methodiek werkt.

De grondbeginselen van 2003

De ethische grondbeginselen noemen onder meer vrijwilligheid, vertrouwelijkheid, het eigenaarschap van de deelnemer over zijn gegevens, respect, transparantie en het niet misbruiken van informatie. Ze werden op 4 april 2003 vastgesteld. De standaarden voor opleiding en advies waren eerder door de ledenvergadering vastgesteld, in 2001, en werden in 2003 herzien.

Hieronder staan de kernpunten die je als deelnemer het meest merkt. Respect en transparantie lopen daar als een draad doorheen: een trainer legt vooraf uit wat er gaat gebeuren, wat er met je werk wordt gedaan en wie wat te zien krijgt. Het niet misbruiken van informatie betekent dat wat je in het traject vertelt niet voor een ander doel wordt gebruikt dan waarvoor jij het deelde.

Vrijwilligheid

Niemand wordt gedwongen mee te doen. Jij kiest voor CH-Q, en binnen het traject bepaal je zelf hoeveel je deelt. Ook als een organisatie een traject aanbiedt, hoort de inhoud van wat jij beschrijft bij jou. Je hoeft een ervaring die je liever voor je houdt niet te delen, en je hoeft die ook niet in je portfolio te zetten.

Vertrouwelijkheid

Wat in de groep wordt verteld, blijft in de groep. De trainer en de andere deelnemers gaan zorgvuldig om met persoonlijke verhalen. Dat is een voorwaarde om open te kunnen praten over levensloop, keerpunten en tegenslag; zonder die veiligheid blijft het bij een glad cv-verhaal.

Eigenaarschap

Het portfolio en het resultaat zijn van de deelnemer. In een artikel uit 2007 staat het letterlijk: “das Resultat gehört allein dem Nutzer”. Jij bepaalt wie je portfolio ziet, welk deel je gebruikt en voor welk doel. Voor een sollicitatie, een EVC-traject of een studie stel je zelf een dossier samen met een selectie uit je portfolio.

Dat past bij de opzet van de methodiek. CH-Q is geen test die iets over je zegt; jij bepaalt het doel van het proces en de trainer faciliteert.

Scheiding van begeleiden en beoordelen

Wie je begeleidt, beoordeelt je niet. De beoordeling van portfolio en actieplan voor het certificaat CH-Q 1 doet een onafhankelijke assessor. Die scheiding beschermt de vertrouwensrelatie: je kunt je twijfels delen met de trainer zonder dat die twijfels in een oordeel terechtkomen.

Het principe is conform de Europese gemeenschappelijke principes voor validatie uit 2004. De Europese aanbeveling uit 2012 onderscheidt in een validatieproces vier fasen: identificatie, documentatie, beoordeling en certificering. CH-Q zelf omvat vooral zelfbeoordeling en, beperkt, beoordeling door anderen; formele erkenning blijft het domein van overheid en EVC-aanbieders. Hoe CH-Q beoordeling en validering vormgeeft, lees je in zelfbeoordeling, beoordeling door anderen en validering.

Een positieve benadering

CH-Q kijkt naar wat er is, niet naar wat ontbreekt: het glas is halfvol. Iedereen heeft kwaliteiten, uit betaald werk maar ook uit gezin, studie, hobby en vrijwilligerswerk. Een eerste oefening in veel trajecten is daarom het opschrijven van je vijf beste kwaliteiten.

Het mensbeeld erachter is holistisch en biografisch: alle levensdomeinen tellen mee, en verleden, heden en toekomst horen bij hetzelfde verhaal. Zo voorkom je dat je jezelf reduceert tot je huidige functie.

Positief betekent niet kritiekloos. Je onderbouwt kwaliteiten met voorbeelden en bewijs, en je benoemt ook wat je wilt ontwikkelen. Belemmerende overtuigingen, de zogenoemde jamaars, krijgen hun plek in het proces.

Wat dit betekent voor deelnemer, trainer en organisatie

Als deelnemer kies je zelf, ben je beschermd en houd je het resultaat: jij bepaalt wat je naar buiten brengt.

De trainer begeleidt, houdt de groep veilig en beoordeelt niet. Trainers doorlopen zelf het traject voordat zij anderen begeleiden, onder het motto “teach what you preach”.

Een organisatie die CH-Q inzet, bijvoorbeeld een hogeschool of een lerarenopleiding, kan het traject faciliteren. Wat de organisatie uit het portfolio te zien krijgt, bepaalt de deelnemer, bijvoorbeeld via een dossier voor een specifiek doel.

Wat de uitgangspunten niet zijn

De ethische uitgangspunten zijn geen juridisch contract en geen garantie op een uitkomst. Ze beschrijven hoe professionals binnen CH-Q horen te werken. Ze maken van CH-Q ook geen selectie-instrument: het doel is dat jij je eigen competenties leert kennen en gebruiken. Voor formele erkenning van je ervaring heb je een aparte procedure nodig, zoals EVC.

Wil je weten hoe dit in een traject werkt? Neem dan contact op.