CH-⁠Q-niveaus 1 tot en met 4 en certificering

In het kort

• CH-Q (Schweizerisches Qualifikationsprogramm zur Berufslaufbahn) heeft vier certificeringsniveaus, die samen een getrapt model vormen.
• Niveau 1 is voor deelnemers: je werkt aan je eigen portfolio en actieplan, in drie standaardmodules (1A, 1B, 1C).
• Niveau 2 gaat over leer- en procesbegeleiding, niveau 3 over zelf trainingen ontwikkelen en niveau 1 assessen, niveau 4 over het opleiden van trainers.
• Wie niveau 3 wil halen, doorloopt eerst zelf niveau 1 (teach what you preach); het label van niveau 3 is drie jaar geldig.
• De omvang is indicatief: in de Nederlandse praktijk circa 40, 50 en 70 uur voor niveau 1, 2 en 3.

Een getrapt model

Trainer word je in CH-Q stap voor stap: eerst ervaar je de methode zelf, daarna leer je anderen te begeleiden, dan ontwikkel je een eigen aanbod en uiteindelijk draag je het systeem over.

Het systeem is in Zwitserland ontwikkeld. De Duitse namen van de niveaus zijn Grundstufe (1), Vertiefung (2), Aufbaustufe (3) en Masterstufe (4). In de bronnen over de Zwitserse praktijk staan dezelfde niveaus soms met iets andere omschrijvingen, bijvoorbeeld niveau 3 als de stap naar opleider, adviseur en assessor. Die omschrijvingen leggen alleen de nadruk anders.

In Nederland is er een stichting voor het Nederlandse taalgebied die onder licentie van de Zwitserse drager trainers certificeert en een register bijhoudt. Wat het certificaat of label precies is en wie het toekent, lees je in Kwaliteitsborging, label en assessor.

De vier niveaus naast elkaar

Niveau	Naam	Wat je kunt en mag	Omvang in de Nederlandse praktijk (indicatie)
1	Grundstufe, zelfmanagement van competenties	Je eigen portfolio en actieplan maken; bij voldoende resultaat het certificaat CH-Q 1 krijgen	Circa 40 uur
2	Vertiefung, leer- en procesbegeleiding	Anderen begeleiden en bestaande gecertificeerde trainingen geven	Circa 50 uur
3	Aufbaustufe	Een eigen trainingsconcept voor een specifieke doelgroep ontwikkelen en een pilot geven; niveau 1 assessen en certificeren	Circa 70 uur
4	Masterstufe	Mastertrainers en experts die het systeem overdragen en trainers opleiden	Geen omvang genoemd in de gebruikte bronnen

De omvang is een indicatie uit de Nederlandse praktijk. De Zwitserse beschrijving uit 2004 noemt per niveau een opleiding van ongeveer drie dagen plus eigen werk, met minimaal acht uur individuele begeleiding. Hoeveel uur het precies is, verschilt per aanbieder en doelgroep.

De niveaus in detail

Niveau 1: je eigen competenties managen

Niveau 1 is het niveau voor deelnemers. Je maakt een portfolio en een actieplan, doorgaans in 4 tot 6 dagdelen in een kleine groep, met circa 20 contacturen en circa 20 uur zelfwerkzaamheid. Een onafhankelijke assessor beoordeelt portfolio en actieplan. Bij voldoende resultaat volgt het certificaat CH-Q 1, uitgereikt door een op niveau 3 gecertificeerde trainer.

Er zijn drie standaardmodules:

• 1A, instap in de beroepsloopbaan: voor wie een beroepsloopbaan start of de stap erin zet.
• 1B, plaatsbepaling en loopbaanvorming: je bepaalt waar je staat en hoe je je loopbaan vormgeeft.
• 1C, voorbereiding op een sollicitatie of kwalificatieprocedure, bijvoorbeeld een EVC-traject.

Het verloop van zo’n traject staat in De stappen van een CH-Q-traject.

Niveau 2 en 3: begeleiden en zelf ontwikkelen

Op niveau 2 leer je leer- en procesbegeleiding. Je kunt bestaande, gecertificeerde trainingen geven en groepen begeleiden bij het CH-Q-proces. Een eigen concept ontwikkel je hier nog niet.

Niveau 3 is de stap naar zelfstandig trainerschap. Je ontwikkelt een eigen trainingsconcept voor een specifieke doelgroep, geeft daarvan een pilot en legt een competentiebewijs af bij een gedelegeerde van de kwaliteitscommissie. Dat bewijs bestaat uit een reflectie op je eigen leerproces en actieplan, en een aantoning van je prestatie en rol. Met niveau 3 mag je niveau 1 assessen en certificeren. Het label dat daarbij hoort, is drie jaar geldig. Daarna volgt hercertificering.

De opleiding op niveau 3 duurt ongeveer zeven dagen: drie dagen voor je eigen traject en vier dagen voor trainingstechniek, plus je eigen pilot en een assessmentdag.

Instroomeisen en teach what you preach

Voor niveau 3 gelden drie instroomeisen. Je hebt zelf niveau 1 doorlopen, je werkt op hbo- of wo-niveau en je hebt pedagogisch-andragogische ervaring.

De eerste eis volgt het principe teach what you preach: wie anderen door het proces begeleidt, heeft het zelf meegemaakt. Je weet dan uit eigen ervaring hoe het is om je eigen competenties bloot te leggen en op te schrijven. De methode vraagt van begeleiders ook een zorgvuldige omgang met vertrouwelijkheid en eigenaarschap van de deelnemer. Daar gaat Ethische uitgangspunten van CH-Q dieper op in.

Kiezen en doorgroeien

Welk niveau past bij wie?

Wil je zelf aan je competenties werken, dan is niveau 1 de plek. Wil je anderen daarbij begeleiden en bestaande gecertificeerde trainingen geven, dan kijk je naar niveau 2. Wil je een eigen training voor een eigen doelgroep ontwikkelen, of wil je portfolio’s van niveau 1 assessen en certificeren, dan is niveau 3 nodig. Het opleiden van andere trainers hoort bij niveau 4.

Voor niveau 3 geldt in elk geval dat je eerst zelf niveau 1 doorloopt, ook als je al ervaren bent als trainer of loopbaanbegeleider.

Niveau 4: mastertrainers

Niveau 4, de Masterstufe, is bedoeld voor mastertrainers en experts. Zij dragen het systeem over en leiden trainers op. De gebruikte bronnen noemen voor niveau 4 geen vaste omvang of aparte toelatingseisen. Ben je geïnteresseerd, vraag dat dan na bij de certificerende organisatie.

Hoe lang blijft een certificering geldig?

Het label dat bij niveau 3 hoort, is drie jaar geldig, waarna hercertificering volgt. Wat hercertificering in de praktijk vraagt, beschrijven de gebruikte bronnen niet in detail.

Naast het certificaat voor personen is er een label voor trainingsaanbod en een licentie voor organisaties. Het verschil staat in Kwaliteitsborging, label en assessor. Hoe CH-Q naar Nederland kwam, lees je in CH-Q in Nederland.

Heb je een vraag over welk niveau bij jou past, neem dan contact op.