Wat is het verschil tussen een certificaat, een label en een licentie bij CH-Q?

Een certificaat is voor een persoon (niveau 1 tot 4), een label voor een trainingsaanbod of concept en een licentie voor een organisatie of een land of regio buiten Zwitserland.

Wie beoordeelt mijn portfolio bij CH-Q 1?

Een onafhankelijke assessor beoordeelt je portfolio en actieplan. Je begeleider doet dat niet, omdat CH-Q begeleiden en beoordelen scheidt.

Hoe krijgt een training het CH-Q-label?

De aanvrager dient een aanvraag in. Na een ontvankelijkheidscontrole en een check of de aanvrager op niveau 3 is gecertificeerd, toetst de kwaliteitscommissie het aanbod aan een kwaliteitsnorm. Bij een positief advies volgt opname in het register.

Is het CH-Q-label hetzelfde als de EVC-kwaliteitscode?

Nee. Het CH-Q-label gaat over een trainingsaanbod in het CH-Q-systeem. De EVC-kwaliteitscode hoort bij het Nederlandse EVC-stelsel en gaat over EVC-procedures en erkende EVC-aanbieders.

Hoe lang is een CH-Q-label geldig?

Een label is drie jaar geldig. Daarna volgt hercertificering.

Kwaliteitsborging in CH-Q: label, licentie en assessor

In het kort

CH-Q (Schweizerisches Qualifikationsprogramm zur Berufslaufbahn) borgt kwaliteit met drie instrumenten: certificaat (personen), label (trainingsaanbod) en licentie (organisaties en landen).
Een kwaliteitscommissie toetst aanvragen aan een kwaliteitsnorm; gecertificeerde aanbiedingen komen in een register.
Bij niveau 1 beoordeelt een onafhankelijke assessor portfolio en actieplan, zodat begeleiden en beoordelen gescheiden blijven.
De standaarden voor opleiding en advies dateren uit 2001 en zijn in 2003 herzien; de ethische grondbeginselen zijn vastgesteld op 4 april 2003.
Het CH-Q-label is iets anders dan de Nederlandse EVC-kwaliteitscode, al werken beide met een norm en een register.

Drie instrumenten voor drie doelgroepen

Een certificaat is voor personen. Er zijn certificaten voor niveau 1 tot en met 4. Wat die niveaus inhouden, staat in Certificeringsniveaus 1 tot en met 4.
Een label (Gütesiegel) is voor een trainingsaanbod of een concept. Het is drie jaar geldig, daarna volgt hercertificering. Het Gütesiegel CH-Q bestaat volgens de huidige Zwitserse site nog steeds.
Een licentie is voor organisaties en voor landen of regio’s buiten Zwitserland. In Nederland certificeert een stichting voor het Nederlandse taalgebied trainers onder licentie van de Zwitserse drager.

Het onderscheid is nuttig als je een aanbieder zoekt. Een certificaat zegt iets over de trainer, een label over de training en een licentie over de organisatie of het land achter het systeem.

Wie borgt wat: kwaliteitscommissie en register

Een kwaliteitscommissie toetst aanvragen aan een kwaliteitsnorm. In Zwitserland heet die de QS-Kommission, in Nederland de Q-commissie. Gecertificeerde aanbiedingen komen in een register.

In 2004 beschreef een vakpublicatie dat in het CH-Q-systeem commissies bestonden voor kwaliteitszorg en ontwikkeling, en dat aanbieders werden geaccrediteerd. Er waren toen ongeveer 300 gecertificeerde trainers en het systeem werd gebruikt in België, Duitsland, Nederland, Luxemburg en Oostenrijk. Nieuwe landen begonnen met een pilot van een of twee jaar, waarna licentiecontracten volgden.

De drager is in de loop van de tijd veranderd. De vereniging Gesellschaft CH-Q is eind 2017 ontbonden. Sinds 2023 is Stiftung SAG de Zwitserse drager. De kwaliteitscommissie en het Gütesiegel bestaan volgens de huidige site van CH-Q nog.

Beoordeling in de praktijk

Hoe een aanbod beoordeeld wordt

De procedure voor een trainingsaanbod loopt in vaste stappen:

De aanvrager dient een aanvraag in.
De aanvraag wordt op ontvankelijkheid gecontroleerd.
Er wordt vastgesteld of de aanvrager gecertificeerd is op niveau 3.
De kwaliteitscommissie toetst het aanbod aan de kwaliteitsnorm.
Bij een positief advies volgt opname in het register.

Door de derde stap is een label nooit los te zien van een persoon die zelf het traject heeft doorlopen en het niveau van trainer heeft bereikt. Dat past bij het principe teach what you preach uit de certificeringsniveaus.

De onafhankelijke assessor bij niveau 1

Bij niveau 1 beoordeelt een onafhankelijke assessor het portfolio en het actieplan. Bij voldoende resultaat volgt het certificaat CH-Q 1. Het certificaat wordt uitgereikt door een trainer die op niveau 3 is gecertificeerd.

CH-Q scheidt begeleiden van beoordelen: wie je als deelnemer begeleidt, beoordeelt je niet. Dat is conform de Europese gemeenschappelijke principes voor validatie uit 2004 en het is ook een van de uitgangspunten die in Ethische uitgangspunten van CH-Q terugkomen. Hoe die rollen in het beoordelingsmodel passen, lees je in Zelfbeoordeling, beoordeling door anderen en validering.

Standaarden en ethische grondbeginselen

De standaarden voor opleiding en advies zijn vastgesteld door de ledenvergadering van de toenmalige vereniging, in 2001, en herzien in 2003. Ze zijn onderdeel van het kwaliteitssysteem.

Daarnaast zijn er ethische grondbeginselen, vastgesteld op 4 april 2003. De redenering erachter: mensen kennen hun sterkten vaak onvoldoende, en gecertificeerde professionals dragen daarom een grote verantwoordelijkheid. De grondbeginselen noemen vrijwilligheid, vertrouwelijkheid, eigenaarschap van de deelnemer over zijn gegevens, respect, transparantie en het niet misbruiken van informatie. Zie ook het artikel over ethische uitgangspunten.

Betekenis en context

Wat dit voor jou betekent

Als deelnemer kun je de borging op drie punten terugzien. Je certificaat CH-Q 1 is uitgereikt door een trainer die zelf op niveau 3 is gecertificeerd. Je portfolio is beoordeeld door iemand die jou niet heeft begeleid. En het trainingsaanbod waaraan je deelneemt, kan een label dragen en in het register staan.

Als organisatie die een training overweegt, zijn dezelfde punten een handvat om vragen te stellen: is de trainer op niveau 3 gecertificeerd, wie beoordeelt de portfolio’s en is het aanbod als label of concept opgenomen in het register? Een kwaliteitssysteem garandeert geen resultaat voor elke deelnemer, maar het maakt wel controleerbaar wie wat mag doen.

Verhouding tot Europese principes en de Nederlandse EVC-kwaliteitscode

De Raadsaanbeveling van 2012 over validatie beschrijft vier fasen: identificatie, documentatie, beoordeling en certificering. CH-Q dekt zelf vooral de eerste fasen en, beperkt, de beoordeling. De scheiding van begeleiding en beoordeling is een principe dat CH-Q met de Europese gemeenschappelijke principes deelt. Meer daarover staat in Europees kader voor validatie van leren.

In het Nederlandse EVC-stelsel geldt de EVC-Kwaliteitscode, versie 3.0, ingevoerd op 1 januari 2021. Het Kenniscentrum beheert de registers. Per 1 januari 2023 waren er 28 erkende EVC-aanbieders. Het stelsel richt zich op EVC-procedures, met een onderwijsroute (vrijstellingen) en een arbeidsmarktroute (ervaringsprofiel of ervaringscertificaat).

De overeenkomst is dat beide werken met een norm en een register. Het verschil is wat er wordt geborgd. Het CH-Q-systeem borgt personen en trainingsaanbod binnen een ontwikkelmethodiek. De EVC-kwaliteitscode borgt EVC-procedures en de aanbieders die ze uitvoeren. CH-Q is geen EVC-procedure; het kan wel voorbereiden op een EVC-traject. Zie CH-Q en EVC: verschil en samenhang.

Wil je weten wat dit betekent voor een training in jouw organisatie, neem dan contact op.

Kwaliteitsborging in CH-⁠Q: label, licentie en assessor