CH-⁠Q en EVC: verschil en samenhang

In het kort

• CH-Q (Schweizerisches Qualifikationsprogramm zur Berufslaufbahn) is een methodiek waarmee je zelf je competenties in kaart brengt, waardeert en benut; EVC is een procedure waarin een erkende aanbieder je ervaring erkent.
• CH-Q werkt bottom-up en geeft jou het eigenaarschap; EVC werkt top-down en toetst aan een norm.
• Het certificaat CH-Q 1 is geen ervaringscertificaat en geen formele erkenning.
• CH-Q kan een EVC-procedure voorbereiden, onder meer via module 1C.
• Welke route past, hangt af van je doel: inzicht en richting, of formele erkenning.

Het korte antwoord: twee verschillende dingen

CH-Q en EVC lijken op elkaar, omdat het bij allebei draait om wat je buiten school hebt geleerd. Toch hebben ze een ander doel.

CH-Q is een methodiek voor persoonlijk competentiemanagement. Je doorloopt een traject in een kleine groep en maakt een portfolio en een actieplan. EVC staat voor Erkenning van Verworven Competenties. Het is een procedure waarin een erkende aanbieder je ervaring beoordeelt en erkent, bijvoorbeeld in de vorm van een ervaringscertificaat.

Bottom-up waarderen versus top-down erkennen

CH-Q werkt bottom-up: je begint bij jezelf. Je bekijkt je hele leven, dus werk, opleiding, gezin, vrijwilligerswerk en hobby, en je benoemt wat je daar hebt geleerd. Je bepaalt zelf het doel en bent eigenaar van het resultaat.

EVC werkt top-down: je begint bij een norm. Dat kan een kwalificatie, een functieprofiel of een opleiding zijn. De vraag is dan of jouw ervaring daaraan voldoet, en daarover neemt een beoordelaar een besluit.

Een CH-Q-traject kent wel een beoordeling. Een onafhankelijke assessor kijkt naar portfolio en actieplan voordat het certificaat CH-Q 1 wordt uitgereikt. Dat certificaat hoort bij het CH-Q-kwaliteitssysteem. Het is geen formele erkenning van een kwalificatie. In het beoordelingsmodel van CH-Q zit zelfbeoordeling en, beperkt, beoordeling door anderen. Formele erkenning is het domein van overheid en EVC-aanbieders.

Wat EVC in Nederland is

Het EVC-stelsel in Nederland rust op afspraken tussen partijen. Het Nationaal Kenniscentrum EVC beheert de registers en de EVC-Kwaliteitscode 3.0 (ingevoerd op 1 januari 2021) stelt eisen aan aanbieders. Het Kenniscentrum zelf is opgericht in 2001. De huidige afspraken staan in de Afspraken EVC-stelsel 2023.

Er zijn twee routes:

• De onderwijsroute: je ervaring leidt tot vrijstellingen binnen een opleiding.
• De arbeidsmarktroute: je ervaring leidt tot een ervaringsprofiel of een ervaringscertificaat, dat je op de arbeidsmarkt kunt gebruiken.

Het Cedefop-landenrapport over Nederland noemt voor 2022 in totaal 3.362 EVC-procedures, ongeveer 65 procent daarvan op mbo-niveau. Per 1 januari 2023 waren er 28 erkende EVC-aanbieders. Tot de gebruikte instrumenten horen een intake, een e-portfolio en portfoliotraining.

CH-Q en EVC naast elkaar

Hoe CH-Q een EVC-procedure voorbereidt

Bij EVC heb je een portfolio nodig waarin je ervaring zichtbaar en bewezen is. CH-Q helpt je daar te komen: je legt vast wat je hebt gedaan, benoemt je competenties en onderbouwt ze met bewijs, zoals situatiebeschrijvingen, referenties en andere bewijzen per levensdomein.

In het CH-Q-certificeringsmodel is hiervoor een aparte standaardmodule: module 1C, voorbereiding op een sollicitatie of een kwalificatieprocedure zoals EVC. Het portfolio is je complete persoonlijke archief. Een dossier is een selectie uit dat portfolio voor één doel, bijvoorbeeld een EVC-procedure. Zo hoef je niet opnieuw te beginnen als je later een formele erkenning wilt.

Vergelijking in één oogopslag

	CH-Q	EVC
Doel	Inzicht in en benutting van je competenties, loopbaanvorming	Erkenning van Verworven Competenties tegen een norm
Richting	Bottom-up, vanuit jezelf	Top-down, vanuit een norm of kwalificatie
Eigenaar	De deelnemer is eigenaar van portfolio en resultaat	Procedure volgens de Kwaliteitscode, uitgevoerd door een erkende aanbieder
Uitkomst	Portfolio en actieplan; bij voldoende resultaat certificaat CH-Q 1	Ervaringsprofiel, ervaringscertificaat of vrijstellingen
Beoordelaar	Onafhankelijke assessor binnen het CH-Q-systeem	Beoordeling binnen een erkende EVC-aanbieder
Duur	Doorgaans 4 tot 6 dagdelen, circa 20 contacturen plus circa 20 uur zelfwerk	Verschilt per aanbieder en route
Wettelijke status	Geen wettelijke status; eigen kwaliteitssysteem met certificaat, label en licentie	Stelsel op basis van afspraken (Afspraken EVC-stelsel 2023), met Kwaliteitscode en register

Wanneer kies je welke route?

Kies CH-Q als je eerst wilt weten wat je kunt en wat je wilt. Bijvoorbeeld als je voor een loopbaankeuze staat, na jaren zorg voor het gezin weer aan het werk wilt, of je ervaring uit werk, privé en vrijwilligerswerk nog niet hebt benoemd. Je krijgt taal voor je competenties en een plan.

Kies EVC als je al een concreet doel hebt: een vrijstelling, een ervaringscertificaat of een bewijs dat je aan een bepaalde norm voldoet. Je kunt dan direct naar een erkende aanbieder.

Je kunt ook beide combineren: eerst CH-Q voor inzicht en een stevig portfolio, daarna een dossier voor een EVC-procedure.

CH-Q garandeert niet dat een EVC-aanbieder je dossier accepteert of dat je een bepaald ervaringscertificaat krijgt. Dat oordeel ligt altijd bij de erkende aanbieder die de procedure uitvoert. Wel weet je na CH-Q wat je kunt, kun je het onderbouwen en heb je een doel voordat je aan een procedure begint.

Leren, waarderen, benutten

De Nederlandse stichting formuleerde in 2009 haar positie als een verbinding van top-down kwalificeren (EVC) met bottom-up zelfontwikkeling. De gedachte erachter is “leren, waarderen, benutten”. Wat je geleerd hebt moet zichtbaar worden, gewaardeerd worden en vervolgens inzetbaar zijn in werk, studie of een volgende stap.

EVC richt zich daarbij vooral op waarderen en erkennen, CH-Q op de eigen regie: herkennen wat je geleerd hebt, dat zelf waarderen en gericht benutten.

Voor CH-Q als merk is geen peer-reviewed effectstudie gevonden, en ook niet voor de combinatie met EVC.

Wil je weten wat bij jou past, neem dan contact op.