Opbouw van een CH-⁠Q-portfolio

In het kort

• Een portfolio van CH-Q (Schweizerisches Qualifikationsprogramm zur Berufslaufbahn) is je complete persoonlijke archief, met levensloop, prestaties, ervaringen, competentieprofiel, bewijzen en actieplan.
• Een dossier is een selectie uit dat portfolio voor één doel, zoals een sollicitatie, een EVC-procedure of een studie.
• Bewijzen onderbouw je met korte STARR-beschrijvingen, referenties en producten.
• Het portfolio en het actieplan zijn de twee eindproducten van niveau 1 en het portfolio blijft van jou.

Wat zit er in een CH-Q-portfolio?

Een CH-Q-portfolio is een persoonlijk archief waarin je je competenties zichtbaar maakt en onderbouwt. In de Nederlandse praktijk bestaat het meestal uit de volgende hoofdstukken. Aanbieders kunnen de volgorde en de namen aanpassen.

1. Introductie en foto: wie je bent en waar je nu staat.
2. Mijn leven in vogelvlucht: foto’s, levenslijn, levensfasen en de rode draad.
3. Prestaties waar je trots op bent: wat je deed, hoe en met welk resultaat.
4. Ervaringen: een eerste scan en daarna een overzicht per levensdomein.
5. Kerncompetenties: je zelfbeeld, het beeld van anderen en je reflectie daarop.
6. Mijn manier van leren: hoe je het liefst nieuwe dingen oppakt.
7. Competentieprofiel, grenzen en dromen: ook belemmerende overtuigingen (de zogeheten jamaars), een persoonlijke advertentie en een toekomstbeeld.
8. Actieplan: doelen voor de korte, middellange en lange termijn.
9. Showdossier: een presentatie voor een specifiek doel.
10. Competentiebewijzen: STARR-beschrijvingen, referenties en bewijzen per levensdomein.

De Zwitserse versie, het Qualifikationsbuch, heeft drie delen: persoonlijke ontwikkeling, competenties vaststellen en bewijzen, en verdere ontwikkeling plannen.

Naast je documenten legt het portfolio vast hoe je naar jezelf kijkt: wat je kunt, waar dat vandaan komt en wat je ermee wilt. Daarom schrijf en onderhoud je het zelf, en bepaal je zelf wat erin komt. In de methodiek geldt dat het resultaat alleen van de deelnemer is.

Portfolio, dossier en showdossier

Deze drie termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen iets anders.

• Portfolio: je complete persoonlijke archief. Het groeit mee met je loopbaan.
• Dossier: een selectie uit dat portfolio voor één doel, zoals een sollicitatie, een EVC-procedure of een studie.
• Showdossier: het presentabele deel waarmee je jezelf voor een specifiek doel laat zien.

Je kunt het vergelijken met een fotograaf: die bewaart zijn volledige werk, maar stelt voor elke opdrachtgever een eigen selectie samen. Zo hoeft niemand je hele levensverhaal te lezen om te zien wat voor hem of haar telt. Een sollicitatiedossier laat vooral zien wat past bij de functie. Het portfolio zelf blijft daarbij onaangetast.

Bewijzen, actieplan en beoordeling

Bewijzen en STARR

Een competentie die je alleen claimt, blijft een bewering. Daarom heeft elk portfolio een bewijzendeel.

Een bewijs kan een STARR-beschrijving zijn: een korte uitwerking in vijf stappen van de situatie, je taak, wat je deed, het resultaat en je reflectie daarop. Verder passen een referentie van iemand die je werk kent, een getuigschrift of een product dat je maakte. Je ordent de bewijzen per levensdomein, dus niet alleen werk of opleiding, maar ook gezin, vrijwilligerswerk en hobby.

Wees concreet, want dat wil een beoordelaar zien. Schrijf niet dat je goed kunt organiseren, maar beschrijf wat je organiseerde, welke keuzes je maakte en wat het opleverde.

Het actieplan

Het actieplan vertaalt je inzichten naar vervolgstappen. Het kijkt kort, middellang en lang vooruit en is concreet genoeg om morgen mee te beginnen. Samen met het portfolio is het een van de twee eindproducten van niveau 1.

Een goed actieplan sluit aan op je competentieprofiel en op wat je wilt: een nieuwe functie, een studie, een heroriëntatie of gewoon meer regie over je loopbaan. Je kunt het later bijstellen als je situatie verandert.

Beoordelingscriteria voor niveau 1

Een onafhankelijke assessor beoordeelt je portfolio en je actieplan. Voor een portfolio op niveau 1 gelden onder meer deze onderdelen:

• een inhoudsopgave;
• een CV-deel met opleiding, werk, hobby, privé en vrijwilligerswerk;
• een analytisch deel met reflectie op loopbaanstappen, waarden en drijfveren, omgaan met verandering en een analyse van sterkten en ontwikkelpunten;
• een persoonlijk competentieprofiel dat je afzet tegen externe profielen;
• loopbaanvragen, doelen en een actieplan;
• een bewijzendeel.

Inhoudelijk moet je kunnen laten zien dat je prestaties uit verschillende leeromgevingen systematisch vastlegt, waardeert en bewijst, dat je je kerncompetenties en ontwikkelpunten kunt benoemen, dat je daar conclusies voor je loopbaan uit trekt en dat je bewust en duurzaam met je competenties omgaat. Meer over wie beoordeelt en hoe, lees je in zelfbeoordeling, beoordeling door anderen en validering.

Aan de slag

Tips om te beginnen

• Begin met wat je al hebt, zoals diploma’s, getuigschriften, beoordelingen en foto’s. Je hoeft niets nieuws te maken om te starten.
• Schrijf in kleine stukken: een prestatie per keer is genoeg. Het portfolio bouw je op, het is niet in één avond klaar.
• Gebruik alle levensdomeinen. Wat je in je gezin, als vrijwilliger of in je vrije tijd deed, telt mee.
• Vraag een collega of vriend om een referentie of een beschrijving; die laat zien wat je zelf over het hoofd ziet.
• Het portfolio is van jou: je beslist zelf wat je met wie deelt.

Digitaal of op papier

Beide kan. De Zwitserse oorsprong is een papieren map, het Qualifikationsbuch, en in 2008 verscheen een ringband met koppeling aan Europass. Tegenwoordig is er ook een digitale CH-Q App. Papier nodigt uit tot schrijven, schetsen en plakken van foto’s. Digitaal is makkelijk te delen, aan te vullen en te doorzoeken. Kies de vorm die je het meest zult gebruiken, want een portfolio helpt alleen als je het bijhoudt. Als je wilt weten hoe dit in een traject past, kun je contact opnemen.