Ik ben Janneke, 22 jaar oud. Na een moeilijke tijd heb ik de beslissing genomen te stoppen met school en een administratieve baan te zoeken. Na drie korte banen en iedere keer weer naar het gat van de deur te zijn gestuurd, kreeg ik het idee dat mensen niet begrepen wat ik allemaal kan. Ik keek naar mezelf op twee verschillende manieren.

Aan de ene kant voelde ik me als een loser, een drop-out. Kon me schoolwerk niet aan, was niet gemotiveerd en mijn cijfers waren verschrikkelijk. Ik volgde een opleiding administratief medewerker, maar was totaal niet gemotiveerd. Aan de andere kant was ik al een tijd leidster op scouting. Op scouting vind ik mezelf helemaal geen loser, mijn medeleiding ook niet. Kinderen genieten van de door mij voorbereide programma’s en komen naar me toe met allerlei verhalen. Leuke verhalen, maar ook welke problemen ze ervaren. Door al die jaren vrijwilligerswerk heb ik veel in de praktijk geleerd. Het is ook gemakkelijk voor mij om energie te steken in mijn scoutingwerk, want het geeft me een fijn gevoel over mezelf.

Betrokkenheid

Binnen scouting startte een training gericht op het herkennen van je competenties. In het begin zei me dat weinig, maar mijn groepsbegeleider zei: “Hé, Janneke, dat is iets voor jou”. Ik ging naar de eerste trainingsbijeenkomst en werd me bewust van wat ik allemaal al geleerd had. Best veel kon ik opnoemen, vooral vanuit mijn ervaring in het vrijwilligerswerk op scouting. We kwamen er in de groep achter dat het belangrijk is in jezelf te willen investeren. Hoewel de eerste bijeenkomst zwaar was, ging ik met een goed gevoel weg. Ik wil wel investeren in mezelf, maar dat zal me veel moeite kosten.

Ik begon me af te vragen:

• Wat ben ik?
  Een drop-out of iemand met waarde?
• Wie wil ik zijn?
  Dat is simpel. Ik wil niet heel mijn leven alleen vrijwilliger zijn. Ik wil in een interessante, betaalde baan, ik wil iets doen voor de maatschappij, ik wil succesvol zijn.
• Waar wil ik heen?
  Ik heb een diploma nodig om werk te vinden dat ik leuk vind, werk waar ik kan bijdragen. Een baan waarin ik een meerwaarde heb voor anderen.

Ik weet dat, om daar te komen, ik bewust moet worden van mijn eigen sterktes en zwaktes. Die bepalen mijn kansen, maar ook mijn bedreigingen. Ik wil graag een diploma halen, zodat ik verder kom. Ik wil in mezelf investeren. Ik wil mijn sterktes gebruiken en vanuit daar de kansen benutten. Ik denk dat ik het kan.

Erkenning

Gebruik maken van je sterktes klinkt makkelijker dan het is. De hele tijd sprak er naast de positieve gedachten ook een ander stemmetje in mijn hoofd: “Ik ben een drop-out, ik kan het toch niet aan”. De scoutingtraining bood me een aantal instrumenten aan die me erg geholpen hebben. Ze hielpen me te bepalen wat mijn sterktes zijn. Ik begon naar mezelf te kijken als een halfvol glas, naar de dingen die ik al wist en kon maar niet herkend worden door anderen en ook door mezelf.

Ik keek niet meer naar mezelf als een half leeg glas, naar alles wat ik mis, alles waarin ik faal.

In de scoutingtraining werd me een overzicht gegeven van de competenties van scoutingleiders en een handleiding om een portfolio in elkaar te zetten. Het woord competenties werd me veel duidelijker door ze te bekijken vanuit mijn scoutingsituatie. Het klopte wat er stond en herkende veel van mijn eigen werkzaamheden voor de groep.

Ik vroeg mijn medeleiding, mijn groepsbegeleider, ouders en zelfs een collega van mijn werk om een kort stukje te schrijven over mij en mijn functioneren. Dat was echt super eng, want ik wist niet wat ik terug kon verwachten. De stukjes die ik terugkreeg opende echt mijn ogen. Al die verschillende mensen waardeerde me heel erg om wat ik deed en wie ik was, meer dan ik mezelf waardeerde. Dit gaf me het zelfvertrouwen om door te gaan, weerstand te bieden tegen negatieve gedachten. Naast de stukjes begon ik met verzamelen en vastleggen van bewijs van mijn werkzaamheden binnen scouting, maar ook thuis, op mijn (vakantie)werk en op school. Het was echt verbazend hoeveel ik eigenlijk al gedaan had in mijn korte leventje. Het bewijs toonde dat ik in een team kon werken, dingen kon organiseren die kinderen motiveren, maar ook andere leiding en ouders. Ook in administratief en financieel werk liggen sterktes, maar niet de grootste interesse.

Waardering

Ook al waren de competenties voor scoutingleiders behulpzaam in het begin, mijn voornaamste doel bleef toch formele erkenning, dus een diploma. Met dat diploma kon ik misschien betaald werk vinden. Mijn groepsbegeleider regelde een gesprek bij een studieadviseur op een ROC. Ik bracht mijn scoutingportfolio en de stukjes van mijn medeleiding, groepsbegeleider, ouders en collega mee naar het gesprek. De studieadviseur stelde vragen over mijn doelen.

Omdat ik daar al veel over nagedacht had en met anderen over gepraat gaf ik antwoorden die indruk maakte op de studieadviseur. Dat had ik voor dit alles echt niet durven dromen.

Hij hielp me de meest gepaste opleidingsstandaard te vinden om mijn doelen te bereiken. Uiteindelijk kozen we voor de standaard ‘Sociaal Cultureel Werker’ niveau 3. Ik had niet de vereiste papieren om aan de opleiding te beginnen, dus wees de studieadviseur me op hun EVC-procedure, een traject waarin je een Ervaringscertificaat kunt halen. In dat Ervaringscertificaat zou komen te staan wat ik allemaal al kan op basis van mijn ervaringen bij scouting, maar ook in mijn baantjes. De studieadviseur legde me uit dat het een soort procedure was waarbij ik mijn portfolio moest bijwerken en een assessor naar het portfolio en de praktijk kijkt om te bepalen welke competenties ik allemaal al heb, dus wat ik allemaal al kan en waar ik toe in staat ben. Ik moest mijn scoutingportfolio aanpassen, maar kon de stukjes die geschreven waren over mij allemaal gebruiken.

Na het bezoek aan de studieadviseur werd ik verder geholpen door een portfoliobegeleider. Samen met hem pasten we het portfolio aan naar de wensen van het ROC. De begeleider hielp me met het vinden van meer bewijs en het structureren van mijn portfolio, zodat het een goed beeld gaf van mijn ervaring. Nadat mijn portfolio klaar was werd het onderzocht door een officiële assessor voor Sociaal Cultureel Werk. Een assessor is iemand die je beoordeelt en speciaal rondloopt om evc te doen, dus competenties te onderzoeken en beoordelen. De assessor kwam naar mijn scoutinggroep om me te zien werken met kinderen. Naast dat praatte ze met sommige medeleiding en ouders over mij.

Dat was echt eng en ik was erg nerveus over de uitkomsten. Ik dacht: “Ik hoop niet dat ze alleen kijkt naar de dingen die ik mis, want dat is tot nu toe al zo vaak gebeurt. Dat is zelfs de reden dat ik gestopt ben met school”.

De assessor had daarna een gesprek met mij. Aan de ene kant was het gesprek gericht op wat ik had laten zien in mijn portfolio en tijdens haar bezoek. Halverwege het gesprek ging ze echter vragen stellen over mijn doelen, wat ik wilde, wie ik ben en wat ik denk dat ik aan kan. Na het interview zei ze: “Janneke, je bent echt super gemotiveerd. Daar houd ik van”. Echt geweldig dat ze dat zei!

Twee weken later kreeg ik het Ervaringscertificaat uit handen van de assessor. Het rapport gaf een perfect overzicht van mijn competenties. Echt knap hoe de assessor dat had aangepakt en ik was verbaasd hoe positief het rapport was over mij. Met het rapport kon ik starten aan de opleiding Sociaal Cultureel Werker niveau 3. Ik kon zelfs veertig procent van de opleiding overslaan, omdat ik al zoveel ervaring had opgedaan met het organiseren van dingen. Ik was zo blij! Ik bracht taart naar mijn scoutinggroep om het te vieren. Ze waren ook super blij voor me.

Ontwikkeling

Twee leerkrachten hielpen me met het invullen van een persoonlijk ontwikkelingsplan. Tijdens het gesprek bespraken we wat geleerd moest worden op het ROC, maar ook welke competenties ik kon leren en ontwikkelen binnen scouting, thuis en andere (werk)plekken.

Ze adviseerde me om in andere organisaties te gaan werken die gericht zijn op sociaal cultureel werk, maar ook om school en scouting te combineren, om scouting in te zetten als leerplek om de dingen de ik al kon te verdiepen, zo kon ik leren tijdens het werk en werken tijdens het leren.

Het plan maakte mij duidelijk wat ik moest doen om het volledige diploma te halen. Dat was mogelijk in twee jaar in plaats van drie jaar die er normaal voor staat, met als enige voorwaarde dat ik hard moest werken. Ik was echt ontzettend gemotiveerd om hard te werken. Het was voor mijn eigen doelen.

Door de competentiegebaseerde structuur van het ROC, was de focus op leeropbrengst, niet op de boekjes en lessen. Het werd belangrijk gevonden wat je aan het eind van de opleiding allemaal kan, hoe bekwaam je bent. Dat is heel anders dan dat ik gewend was, dat leraren het vooral heel belangrijk vonden dat ik precies deed wat ze in hun reader geschreven hadden. Ze zagen dat ik een hoop van de praktijk leerde. Ik was veel gemotiveerder om boeken te lezen wanneer ik ze direct kon gebruiken in mijn werk. Het ROC gaf me het gevoel dat ik genoeg kracht en capaciteit had om mijn doelen te bereiken. Ook de goede samenwerking met andere studenten gaf me inzicht en hielp me mezelf te ontwikkelen tot sociaal cultureel werker. Na twee jaar een bewuste combinatie van leren en werken, het volgen van mijn persoonlijk ontwikkel plan, kreeg ik mijn diploma niveau 3. Tijdens mijn opleiding werd me een baan aangeboden bij een jongerenorganisatie. De dag nadat ik mijn diploma in handen had, begon ik daar te werken. Dat is meer dan ik ooit had verwacht. Ik heb nu betaald, leuk werk. En natuurlijk: ik ben nog steeds scoutingleidster, zelfs meer gemotiveerd dan ooit. Ik ben bewust bezig met het helpen van anderen binnen scouting om zichzelf te bekijken als halfvol glas. Ook binnen scouting blijf ik mezelf ontwikkelen en sinds kort ben ik zelfs gevraagd om groepsbegeleider te worden.

Versterking

Mijn basis is nu dat ik het belangrijk vind om in mezelf te investeren. Wanneer ik dat doe, word ik me bewust van wie ik ben en dat ik vorm kan geven aan mijn eigen toekomst. Sinds ik werk in de jongerenorganisatie, is mijn persoonlijke ontwikkeling niet gestopt.

Ik vorm nieuwe doelen en maakte een nieuw persoonlijk ontwikkel plan.

Twee avonden in de week volg ik een opleiding om mijn diploma op niveau 4 te krijgen, en probeer daarbij gebruik te maken van mijn groei binnen scouting. Het zal me wel een paar jaar kosten om mijn diploma niveau 4 te halen, maar dat maakt niet uit. Het is leuk, het geeft me energie en het maakt me interessanter voor de arbeidsmarkt. Vanaf nu weet ik wat ik waard ben én dat het mogelijk is om jezelf te ontwikkelen!

Verhaal geschreven door Erik van Beek